زمان تقریبی مطالعه: 6 دقیقه
 

ادوارد پوکاک





‌پوکاک، ادوارد، خاورشناس انگلیسی و استاد کرسی ادبیات عربی در آکسفورد.


۱ - معرفی پوکاک



پدرش کشیش بود و او در ۱۰۱۳/ ۱۶۰۴ در آکسفورد زاده شد و همان‌جا تحصیل کرد؛ در ۱۰۳۵/۱۶۲۶ از کالج کورپُس کریستی مدرک کارشناسی ارشد گرفت و موقتاً در آن‌جا به کار پرداخت.
وی پیش از آن‌که در۱۰۳۸/۱۶۲۹کشیش شود، مطالعات شرق شناسی خود را آغاز کرده بود.
پوکاک پس از اتمام تحصیلات، در ۱۰۳۹/۱۶۳۰ به عنوان کشیش انگلیسیهای مقیم حلب به آن شهر رفت.
[۱] عبدالرحمان بدوی، موسوعة المستشرقین، ج۱، ص۹۰، بیروت ۱۹۸۴.
[۲] دایرة المعارف فارسی، به سرپرستی غلامحسین مصاحب، ذیل مادّه پوکاک، تهران ۱۳۴۵ـ۱۳۷۴ ش.

در همین اوان، عربی را به خوبی فرا گرفت و افزون بر این، زبانهای عبری، سریانی، اتیوپیایی و سامری را نیز آموخت و با دانشمندان یهودی و مسلمان دوستی برقرار کرد و به یاری آنان به گردآوری نسخه های خطی به زبانهای عربی، اتیوپیایی، ارمنی و اسفار پنجگانه سامری پرداخت.
در واقع، دست یافتن به این نسخه‌ها مهمترین انگیزه او در پذیرش مقام کشیشی حلب بود.
در همین دوره اسقف لندن، لاد، مأموریت خرید سکه های قدیم یونانی و نسخ خطی شرقی را به او محول کرد.

۱.۱ - پوکاک استاد عربی در آکسفورد


پوکاک در ۱۰۴۵/۱۶۳۵ به انگلیس بازگشت و اولین کرسی استادی عربی در آکسفورد به او واگذار گردید.
درس وی با گفتاری در باب اهمیت زبان و ادبیات عرب آغاز شد و پس از آن با یک دوره درس از خطبه های حضرت علی علیه‌السلام ادامه یافت.

۱.۲ - سفر پوکاک به شرق


پوکاک در ۱۰۴۷/۱۶۳۷ بار دیگر برای خرید نسخ خطی و تحقیق و مطالعه، به شرق رفت.
[۳] عبدالرحمان بدوی، موسوعه المستشرقین، ج۱، ص۹۰، بیروت ۱۹۸۴.

از ۱۰۴۷ تا ۱۰۵۰/ ۱۶۳۷ تا ۱۶۴۰ در قسطنطنیه و عمدتاً در سفارت بریتانیا اقامت داشت. در آن‌جا به سبب دوستی با اسقف سیریل لوکاریس امتیاز استفاده از کتابخانه او را داشت.
در بازگشت از استانبول، در پاریس با هوگو گروتیوس درباره ترجمه کتاب وی، (درباره حقیقت دین مسیح)، به عربی و نشر آن در شرق به قصد تبلیغ مسیحیت گفتگو کرد. این امر پس از بیست سال تحقق یافت.
وی همچنین کتابهایی را به روش سؤال و جواب درباره مسیحیت ترجمه کرد.
[۴] عبدالرحمان بدوی، موسوعة المستشرقین، ج۱، ص۹۱، بیروت ۱۹۸۴.


۱.۳ - پوکاک مدرس زبان عبری


پوکاک در ۱۰۵۸/۱۶۴۸ تدریس زبان عبری را به عهده گرفت.
[۵] عبدالرحمان بدوی، موسوعة المستشرقین، ج۱، ص۹۰، بیروت ۱۹۸۴.
در ۱۰۵۹/۱۶۴۹، به دلیل مسائل سیاسی، از کشیشی برکنار شد.

۱.۴ - شکایت از پوکاک


در ۱۰۶۵/۱۶۵۵ گروهی از مخالفانش، از او به دادگاه شکایت کردند، ولی در پی اخطار شماری از دانشمندان آکسفورد به دادگاه شکایت پذیرفته نشد.

۱.۵ - درگذشت پوکاک


پوکاک در ۱۱۰۲/۱۶۹۱ درگذشت.
دانشگاه آکسفورد نسخ خطی او را خرید که اکنون در کتابخانه بودلیان نگهداری می‌شود. پیوسی نسخه های خطی او را از اصیلترین نسخه های این مجموعه می‌داند.
پوکاک از خاورشناسان پیشرو عصر خود و در شناخت متون عبری استاد بسیار ممتازی بود.
او پژوهشگری خستگی ناپذیر و ثابت رأی بود.
جان لاک، فیلسوف انگلیسی و دوست صمیمی او، وی را محققی بی نظیر و در تقوا و زندگی علمی نمونه می‌دانست.

۱.۶ - آثار پوکاک


پوکاک در یکی از نسخه های خطی کتابخانه بودلیان، ترجمه سریانی چهار بخش از عهد جدید را یافت که در متن رسمی موجود سریانی چاپ ۱۵۵۵ و ۱۶۲۷ میلادی نبود.
وی این بخش را به لاتین ترجمه کرد و به خط سریانی و عبری نوشت و یادداشتهایی بر آن افزود و در ۱۰۳۹/۱۶۳۰ به تشویق جرارد جان وسیوس، کشیش کانتربری، با عنوان (روایت و ترجمه چهار بخش سریانی) منتشر کرد.
[۶] عبدالرحمان بدوی، موسوعة المستشرقین، ج۱، ص۹۱، بیروت ۱۹۸۴.


۱.۶.۱ - ترجمه مجمع الامثال


مجمع الامثال ابوالفتح میدانی (متوفی ۵۱۸) را نیز در ۱۰۴۵/۱۶۳۵ ترجمه کرد که بخشهایی از آن در قرن دوازدهم/ هجدهم چاپ شد.

۱.۶.۲ - گزیده تاریخ عرب


در ۱۰۵۹/۱۶۴۹ هم کتاب (گزیده تاریخ عرب) را که در واقع بخشهایی از مختصرالدول ابوالفرج ابن عبری (۶۲۲ـ۶۸۵) بود، به چاپ رساند که اولین نمونه چاپ با حروف عربی در آکسفورد به شمار می‌آید.
این کتاب به گواهی خاورشناسانی چون رلان، اکلی و ساسی فصل نویی در مطالعات شرقی پس از پوکاک باز کرد. بیشترین اهمیت کتاب در تعلیقاتی بود که پوکاک بر متن ابن عبری افزود، بویژه آنچه درباره فرقه های اسلامی نوشت و مطالب بسیاری که از غزالی و شهرستانی و عضدالدین ایجی نقل کرد.
[۷] عبدالرحمان بدوی، موسوعة المستشرقین، ج۱، ص۹۱ـ۹۲، بیروت ۱۹۸۴.


۱.۶.۳ - ترجمه لامیه العجم طغرائی


پوکاک ل امیة العجم طغرائی را نیز با تعلیقاتی به لاتین ترجمه کرد و در آن از شرح صَفَدی، الغیث المنسجم فی شرح لامیة العجم، استفاده کرد.
او کلمات را از جهت لغوی و ارتباط آن‌ها با کلمات عبری و کلدانی و سریانی مشخص کرد.
[۸] عبدالرحمان بدوی، موسوعة المستشرقین، ج۱، ص۹۱، بیروت ۱۹۸۴.


۱.۶.۴ - ترجمه بخشی از شرح موسی بن میمون


افزون بر اینها فصلهای بسیاری از شرح موسی بن میمون بر مشنا را به لاتین ترجمه کرد و تعلیقاتی، از جمله درباره اعتقادات یهود درباره آخرت و معاد و نظر مسلمانان در این موضوعات، با تکیه بر گفته های ابن سینا و فخررازی، بر آن افزود.
این کتاب با عنوان (فصل موسی) در ۱۰۶۵/۱۶۵۵ در آکسفورد منتشر شد.

۱.۶.۵ - چاپ کتاب لیوتیخوس


در ۱۰۶۸/۱۶۵۸ نیز کتاب لیوتیخوس ابن بطریق، (تاریخ اسقفهای بزرگ اسکندریه)، را به چاپ رسانید.
از مهمترین آثار سالهای آخر عمرش شرحی است بر انبیای اصغر (میکا و ملاکی)

۱.۷ - پسر پوکاک


پسر پوکاک، ادوارد ــ که همنام پدر بود ــ راه او را ادامه داد و در ۱۰۸۲/۱۶۷۱ ترجمه لاتین رساله «حیّ بن یقظان» ابن طفیل را منتشر کرد.
وی اگر چه در تحقیقات با پدر همکاری داشت، اما چنان‌که انتظار می‌رفت نتوانست به استادی زبان عربی در آکسفورد دست یابد.

۲ - فهرست منابع



(۱) عبدالرحمان بدوی، موسوعة المستشرقین، بیروت ۱۹۸۴.
(۲) دایرة المعارف فارسی، به سرپرستی غلامحسین مصاحب، تهران ۱۳۴۵ـ۱۳۷۴ ش.

۳ - پانویس


 
۱. عبدالرحمان بدوی، موسوعة المستشرقین، ج۱، ص۹۰، بیروت ۱۹۸۴.
۲. دایرة المعارف فارسی، به سرپرستی غلامحسین مصاحب، ذیل مادّه پوکاک، تهران ۱۳۴۵ـ۱۳۷۴ ش.
۳. عبدالرحمان بدوی، موسوعه المستشرقین، ج۱، ص۹۰، بیروت ۱۹۸۴.
۴. عبدالرحمان بدوی، موسوعة المستشرقین، ج۱، ص۹۱، بیروت ۱۹۸۴.
۵. عبدالرحمان بدوی، موسوعة المستشرقین، ج۱، ص۹۰، بیروت ۱۹۸۴.
۶. عبدالرحمان بدوی، موسوعة المستشرقین، ج۱، ص۹۱، بیروت ۱۹۸۴.
۷. عبدالرحمان بدوی، موسوعة المستشرقین، ج۱، ص۹۱ـ۹۲، بیروت ۱۹۸۴.
۸. عبدالرحمان بدوی، موسوعة المستشرقین، ج۱، ص۹۱، بیروت ۱۹۸۴.


۴ - منبع


دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «پوکاک»، شماره۲۸۷۵.    


رده‌های این صفحه : تراجم | خاور شناسان




آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.